Gele Hesjes

Of hoe digitalisering de arbeidsmarkt in tweeën deelt

Frankrijk wordt al weken geplaagd door de acties van de gele hesjes. Het zijn mensen die zich via sociale media hebben georganiseerd en in eerste instantie protesteerden tegen de hogere benzine prijzen. Inmiddels slaat het ook over naar andere landen. Wat speelt zich hier af ?
De actie is het zoveelste incident in een lange reeks die het gevolg is van de overgang van de klassiek industriële samenleving naar de digitale. Waar hoog opgeleide mensen steeds meer werken in de grote steden en bovendien, dankzij technologie, niet plaatsgebonden werk verrichten, daar staan de mensen tegenover die het moeten hebben van laag betaalde handenarbeid en die op willekeurige plaatsen hun werk verrichten. De laatste groep is erg afhankelijk van een auto of ander transport om op de plaatsen te komen waar ze hun arbeid kunnen verrichten, waar de eerste groep veelal gebruik kan maken van openbaar vervoer in grote steden, respectievelijk hun werk achter een computer kunnen verrichten. Deze tweedeling tussen twee categorieën mensen in de samenleving voltrekt zich overal ter wereld. In Amerika zijn grote groepen arbeiders werkloos als autofabrieken sluiten, in Frankrijk staan hele dorpen vrijwel leeg en meer in het algemeen leggen de klassieke bedrijven, waar veel handenarbeid wordt verricht, het af tegen de technologie bedrijven waar met een minimum aan hoog betaalde werknemers een maximale productiviteit en winst wordt behaald.
Op deze wijze worden steeds meer mensen uit het arbeid proces gestoten, terwijl anderzijds de economie goed draait. Een raadsel voor vele economen, die immers verwachten dat een groeiende economie ook leidt tot lagere werkloosheid of hogere lonen. Maar in de digitale economie gaat een groeiende economie deels juist samen met minder arbeid opties voor een grote groep mensen, met daarnaast een overbelasting voor de kleinere groep hoog opgeleide en goed betaalde mensen. Dat proces is feitelijk nog maar net losgebarsten, maar gaat onherroepelijk komende jaren door naarmate meer klassieke producten en diensten vervangen gaan worden door digitale.
Het wordt de hoogste tijd dat politici en economen gaan begrijpen dat hier een gigantische digitale transformatie wereldwijd plaatsvindt, die veel meer invloed heeft dan louter het verdwijnen van een aantal banken of winkels. De economie in de digitale samenleving functioneert totaal anders dan in de klassieke samenleving. De arbeidsmarkt gaat volledig anders functioneren, met onder andere, veel meer zelfstandigen (in Nederland: zzp-ers) en een sterke scheiding tussen arbeid met hoofdzakelijk handen arbeid en denkwerk dat niet plaatsgebonden is.
Het niet plaatsgebonden werk is zich op dit moment in een razend tempo internationaal aan het organiseren en optimaliseren. Waar vroeger allerlei bedrijven over de grens bedrijven opende om arbeidskrachten te vinden, daar wordt nu steeds meer werk verricht van achter een computer, waarbij het irrelevant is waar de werknemer zich bevindt. Kortom: de groeiende wereld van de denkarbeid kent steeds minder de noodzaak het werk te organiseren in grote centrale kantoren en kan steeds meer als het ware het werk thuisbezorgen. Daar tegenover staat het werk van de mensen die klassieke handenarbeid verrichten. Deze mensen zijn per definitie plaats of regio gebonden voor hun werk, zijn dus veel minder internationaal georiënteerd. Voor deze groep mensen speelt ook de migratie een grote rol. Immers migranten, ca 3.5% van de mensheid is inmiddels op drift en dat percentage is groeiende, zoeken simpelweg de landen op waar arbeid beter betaald dan in het thuisland. Dat maakt dat deze arbeid qua loonkosten aan het nivelleren is wereldwijd, dankzij de migratie. Zo kwamen de Polen destijds naar West-Europa en pikten voor lagere lonen banen in, zo trekken de mensen uit Zuid-Amerika naar de VS en dergelijke.
Een tweedeling van de mensheid, wereldwijd, is wat zich op dit moment voltrekt. En voor beide groepen zijn andere werk condities nodig. Voor de internationaal georiënteerde mensen die denkarbeid verrichten is internationalisering van tal van wetten van belang om internationaal te kunnen opereren. Verder vinden ze het van belang en is het mogelijk om op een aangename plaats te wonen, neem bijvoorbeeld de digitale nomaden, hun werk is immers plaats onafhankelijk. Hoe anders is dat voor de mensen die handenarbeid verrichten. Hun werk staat per definitie in dienst van de elite die denkarbeid verricht en ze zullen het werk moeten verrichten, waar hun handenarbeid nodig is, variërend van een nieuwe weg aanleggen door onaangenaam gebied, tot een kantoorpand bouwen in een drukke volle stad. Waar de elite wil wonen of werken is de handenarbeid nodig, maar tegelijkertijd zijn de dure woonoorden slechts door de elite te betalen, en moeten de handarbeiders dagelijks met auto of openbaar transport ver reizen, om in de periferie naar hun goedkopere woning te gaan. Inmiddels wordt het perspectief voor mensen die met hun handen moeten werken minder. Enerzijds omdat bedrijven steeds verder automatiseren, anderzijds omdat de wereldwijde toenemende migratie leidt tot nivellering van het arbeidsloon.
Dat is in een nutshell de oorzaak van het protest van de Gele Hesjes. De digitalisering trekt zware sporen door onze samenleving. De tweedeling van de samenleving is zich aan het voltrekken en zal steeds meer leiden tot twee verschillende groepen mensen in de samenleving, die andere wensen en andere perspectieven hebben. Hoog tijd dat beleidsmakers en economen met oplossingen komen voor de nieuwe digitale samenleving die anders geordend is dan de klassieke wereld van arbeid en kapitaal. Macron zal in Frankrijk moeten laten zien dat hij het begrepen heeft.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

negentien − 17 =